Hamile Halleri

Kardeş Geliyor! (Bölüm 1)

Malum ikinci çocuğuma hamileyim. O yüzden kardeş konusu bizim en önemli gündemimiz artık. İpek kardeşe hazır bir çocuk gibi görünüyor, öyle davranıyor. Heyecanla kardeşini bekliyor. Hatta iki yıl kadar önce kardeş istemeye başlamıştı. Biz de onun anlayacağı bir dille o istediği zaman kardeşi olamayacağını, anne ve babanın istediği zaman bir çocukları daha olabileceğini açıkladık her sorduğunda. Hamile olduğumu öğrendiğimde de İpek’in en küçük probleminde bile fikrini aldığım okul psikoloğumuz Deniz Hanım’ın önerilerini alarak hareket ettim. O önerilerin bir kısmını zaten uyguladığım için sevindim. Ama daha bir çok sorum vardı. Onları da Anabilim Eğitim Kurumları Rehberlik Servisi’nden Uzm. Psikolog Alev Akal yanıtladı. Hatta hiç üşenmedi ve benim için çok önemli olan bu konuda uzun uzun yazdı sağ olsun. Ben de bu yazıyı ikiye bölerek sizinle paylaşacağım. Buyrun “Kardeş Geliyor!” yazısının birinci bölümünü okumaya. İkinci bölümünü ise şu linkten okuyabilirsiniz.

Sevgili Anne ve Babalar,

Çocukların yaşına göre yeni kardeşe alışması  ve onu kabullenmesi farklılık gösterebilmektedir. Aynı zamanda çocuğun yaşına göre ailenin çocuğu yeni kardeşin gelişine hazırlaması ve bu süreci daha az sancılı geçirmesi için yapacakları davranışlar da değişiklik gösterecektir.  Annesi ve babasının ilgi odağı ve ailenin gözbebeği olmaya alışmış çocuğa kendisine bir ortak gelmesini kabullenmek çok zor gelebilir. Özellikle 3 yaşın altında çocuklarda bu duygusal hassasiyet daha belirgin olarak kendini gösterir. Annesini, babasını, oyuncaklarını paylaşmak zorunda kalacağı, eskisi kadar sevilmeyeceği ya da kardeşinin kendisinden daha çok sevileceği düşüncelerini kafasında büyüterek umutsuzluğa düşer. Anne babayı kaybetme korkusu ile travma yaşayabilir. Anne babaya düşen sorumluluk bu soruna hazırlıklı olmak ve çözüme bilinçli olarak yaklaşmaktır. Ebeveynler çocuklarını hamilelik sırasında kardeşe hazırlayarak ve ona sevgilerini hissettirerek bu konunun sorun olmamasını sağlayabilirler.  Çocuklara yeni bir kardeşi olacağını anlatmak bazen sanıldığından daha zor olabilmektedir. Çocuk, anne ve babasının ilgisinin artık kendisinde değil de kardeşinde yoğunlaşacağını düşündüğünden kardeşini kabul etmekte zorlanabilmektedir. Bazen de anne ve babanın endişesi çocuğun kardeşi konusunda endişelenmesine yol açmaktadır.

Kardeş konusunda çocukların fikri sorulmalı mı?

Yeni bir çocuk dünyaya getirmek aslen anne babanın vermesi gereken bir karardır. Bazen çocuklar oyun arkadaşı istedikleri için anne babalarına kardeş yapmaları konusunda ısrarcı davranabilir. Fakat anne-baba yeni çocuğa hazır değilse, sırf çocuk ısrar ediyor diye ikinci bir çocuk dünyaya getirmek doğru olmaz. Bu süreci ailenin istiyor ve göze alıyor olması önemlidir.
Aynı şekilde çocuğun yeni kardeş istemiyor olması da anne ve babanın alacağı kararı tamamen etkilememelidir. Tabi ki bu durumu göz önünde bulundurmak önemli ama kararın merkezi haline getirmemek gerekmektedir.

İkinci çocuk için uygun zaman

İlk 3 yıl anneyle kurulan ilişkinin niteliği çocuğun hayat boyu kuracağı ilişkiler için şablon oluşturur. Bağlanma ve anneden sağlıklı bir şekilde ayrışma tamamlandığında yani ilk çocuk 3 yaşını geçtiğinde anne babanın ikinci bir çocuk düşünmesi daha sağlıklı olacaktır. Bazen anne babalar sırf çocukları istiyor diye kardeş yapmaya karar verirler. Sonra da “bu kadar istiyordun şimdi niye böyle kıskançlık yapıyorsun” diye çocuklarını suçlarlar. Kardeş yapma kararını çocuk veremez. Anne-baba bu şekilde çocuğa kaldıramayacağı bir yük yüklememelidir. Sadece anne baba ilk çocuklarında olduğu kadar buna hazır ve istekli iseler ikinci bir çocuk dünyaya getirmeye karar vermelidirler.

Aileye yeni bir bireyin katılacağı çocuğa ne zaman söylenmeli?

Çocukların zaman kavramı yetişkinler gibi işlemez. Sabırsızdırlar ve dokuz ay beklemek onlara uzun gelir. Hem süreyi kısa tutmak hem de risk tetkiklerinin yapılarak olumlu sonuçların alındığı ve doğumun kesinleştiği aylardan sonra çocuğa bu haberi vermek daha yararlıdır. Ancak aile, çocuğa açıklamadan önce çocuk çevreden duyup ailesine sorular sorarsa yalan söylemeyip durumu anlatmak gerekir. Diğer yandan güven duygusunun zedelenmemesi için çocuğu annedeki fiziksel değişiklikleri fark etmeden önce bilgilendirmek gerekir. Ayrıca, konuşma çocuğun kendini huzurlu hissettiği, sakin ve çok fazla yabancı insanın bulunmadığı bir ortamda yapılmalıdır. Konuşmada kurulan cümlelere, ses tonuna ve tavırlara dikkat edilmelidir. Anne ve baba ne kadar rahat olursa çocuk da o kadar rahat olur. Çocuk, anne ve babasında endişe sezerse bu durumun kendisi için de endişe yaratıcı bir şey olduğunu düşünüp tepki gösterecektir.

kardes_geliyor2

İpek kızım oyuncak bebeklerini giydirip soymaya, bez bağlayıp yemek yedirmeye, bebek arabasıyla dolaştırmaya başladı bile…

Çocuğunuzu kardeşinin doğumu öncesi sürece nasıl hazırlamalısınız?

Çocuğunuzun yaşı küçükse doğum öncesi bunu anlaması biraz daha zor olabilir çünkü bu yaşta çocukların soyut düşünme yetenekleri gelişmemiştir. Bu nedenle küçük çocuklarda doğum sonrası süreçte ailenin davranışları daha önemli olur. Küçük yaştaki  çocuklarda bunu hikâye anlatarak açıklayabilirsiniz. Hikâyelerin içeriği aile sevgisi, kardeş sevgisi, yeni bir kardeşin gelişi olabilir. Bu hikâyelerde yeni bir kardeşin gelişinin çok güzel bir şey olduğu mesajını verin ve  hikâyenin konusuna verdiği tepkiye göre sorular sorarak hikâyedeki çocukla empati kurmasını ve kardeşini sevmesini öğretin. Kardeşi olan çocuk hikâyede bir kahraman olacaktır ve o da kendini kardeşi olacağı için bir kahraman gibi hissedecektir.

Bu hikâyede yeni bir kardeş gelince hayatında onun hoşuna gidecek değişikliklerden bahsedin. Mesela; kardeşin olunca evde canın sıkılmayacak ve o biraz büyünce  onunla oynayabileceksin. Bütün mesele kardeşin gelişinin onun için iyi bir şey olduğu mesajını verebilmeniz. Doğum zamanına 2 hafta kala, çocuğunuzun yaşına göre yeni bir kardeşin gelişini biolojik olarak açıklayan; doğum sonrası bebeğin ne büyüklükte olacağını, bakım ihtiyaçlarını ve kardeşine yardım eden çocuğu anlatan bir hikâye kitabı satın almanız ya da bir uzmandan yardım alarak resimlemeniz gerekebilir. Bu, bebeğin doğumunu, kardeşinin ne büyüklükte olabileceğini, neler yapabileceğini öğrenmesini ve böylece çocuğun kendini güvende hissetmesini sağlar. Bu hikâyeleri anlatırken, çocuk, resimlere bakarken mutlaka kendisinden bir şey katın. Mesela, hikayede anne bebeğin bezini değiştiriyor, büyük kardeş ise annesine ve kardeşine yardım etmek için ıslak mendili tutuyordur. Bu resme bakarken, “sen de kardeşine böyle yardım edebilirsin …” gibi sözlerle yeni bir sorumluluk alacağını ve  kardeşine yardım ettiği için onunla gurur duyacağınız mesajını verebilirsiniz. Eğer çocuğun yaşı büyükse  hikâye  yerine; kardeş gelince neler olacak, o kardeşi için neler yapabilir bunu uygun dille anlatabilirsiniz.

Yaşı küçük ya da büyük olsun, kardeş için yapılan hazırlıklarda onun da fikrini alın. Mesela kardeşinin odasını hangi renk boyayalım, hangi mobilyayı alalım gibi konularda fikrini sorun.  Kardeşi için bir şey alırken mutlaka onun için de bir hediye alın.

Doğum ve kardeşi ilk görüş

Doğum anında çocuğun babasıyla hastaneye gitmesinde bir sakınca yoktur ama akrabalarınız  ve arkadaşlarınız ziyaretinize geldiğinde sürekli bebek konuşulacak ve ilgi bebekte olacaktır. Bu da çocuğun kendini kötü hissetmesine yol açar. Arkadaş ve akrabalarınızın konuşmalarını kontrol edemezsiniz ve orda düşüncesizce söylenen bir söz çocuğun kalbini kırabilir. ” Artık sen eskidin yeni bebek geldi” gibi bir söz sizin hazırlık çalışmalarınızı alt üst edebilir. Bu nedenle hastaneye geldiğinde o odayken kimseyi kabul etmeyin ve sadece anne, baba, çocuk ve yeni kardeş baş başa kalsın.  O anda bebek kimsenin kucağında olmasın kendi yatağında yatsın. Çocuk ise anne ya da babanın kucağında olsun ve çocuk bebekle ilgili soru sormadıkça bebeği görmezlikten gelin. Önce çocuk bebeğin varlığına alışmalı.  Onunla aynı odada olmak yeterince zorken bir de sizin bebeği kabullenmesi için çabalamanız ve onun hakkında konuşmanız durumu zorlaştırır. Bebeği gördükten sonra çocuk hastanede fazla kalmamalı ve babası ya da güveneceğiniz başka biriyle sevdiği yerlere gitmesi, oyun oynaması onu rahatlatabilir. Akşam anne eve  dönemiyorsa bu uygun dille açıklanmalı.

Anne eve dönünce gelen ziyaretçilerin bebeği fark ettirmeden görmesi ve sevmesi gerekir. Sanki bebeği görmeye değil, çocuğu görmeye gelmiş gibi bir hava estirilmesinde fayda var.

Neler yapmalı, neler yapmamalı?

Anne hamile kaldığını öğrendiğinde bunu çocuğuyla paylaşmalı ve çocuğun kendini hazırlaması için ona destek olmalıdır. Kardeş geldikten sonra hayatta ne gibi değişiklikler olacağını çocuklarına tüm detaylarıyla açıklayıp anladığından emin olmaları yararlı olur. “Kardeşin geldiğinde geceleri bazen onun ağlamasıyla uyanıyor olacaksın. Bebekler konuşamadıkları için isteklerini ağlayarak belli edebilirler. Kardeşin ağladığında karnının doyurulması, altının değiştirilmesi, gazının çıkarılması gibi istekleri olacak. Şurada yatacak, bezini mamasını şuradan alacağız” gibi…

Ayrıca mobilyaların seçilmesi, giysilerin alınması gibi bebeğe yapılacak hazırlıklarda çocuğun söz sahibi olmasına izin vermek çocuğun kendisini hazır hissetmesi için yararlı olabilir. Doğum sırasında hastanede geçirilen süre boyunca çocuğun başka bir evde bırakılması yerine, bu aşamaları çocuğun da yaşamasına izin verilmeli, çocuğun kardeşinin geldiğine bizzat tanık olması önemlidir.

Anne baba ikinci bir çocuk dünyaya getirmeye karar verdiklerinde ilk çocuklarının özellikle yaşı ufaksa henüz onun da bebek olduğunu unutmamalılar. Yapılan en önemli hatalardan biri “sen artık abla-abi oldun, doğru dürüst davranmalısın” denmesidir. Çocuğun bu durumu bir yük gibi algılaması yerine abla-abi oluşunun keyfine varması için destek olunmalıdır. Bebeğin bakımı için ilk çocuğun da bazı sorumlulukları olması önemlidir. Çocuklar bebeğin bezini getirmekten, anne altını sildikten sonra son bir kez silmekten, biberonunu hazırlarken yardımcı olmaktan zevk duyarlar. Bunlar kendilerini abi-abla gibi hissetmesi için yardımcı olur. Elbette sorumlulukların paylaşılmasını çocuğa bir zorunluluk gibi göstermek yerine, takım ruhuyla hareket etmenin gerekliliğini hissettirmek önemlidir. Ayrıca çocuğa kendi bebeklik fotoğraflarına bol bol bakıp, o günler üzerinde konuşmaya da özen gösterilmelidir.

Anne babalar bebeği çocuğun önünde abartılı bir biçimde okşayıp sevmekten kaçınmalıdır. Fakat bunu yaparken bebeğin ihtiyaçlarını da göz ardı etmek doğru olmaz. Diğer taraftan bebeği çocuğun yanında sevmemek için gizli gizli okşarken çocuğa yakalanmak samimiyet ve güven ilişkisini olumsuz etkiler. En iyisi bu işi bir dengeye oturtmaya çalışmaktır.

Adalet ve eşitlik önemlidir, fakat eşitlik demek her koşulda eşit davranmak demek değildir. Çocukların kişilik özellikleri, yaşa göre ihtiyaçları çok farklıdır. Çocuğun ihtiyaçlarını fark edebilmek çok önemlidir.

Çocukla hemen her gün oyun oynamak zaten olması gerekendir. Bebek geldikten sonra özellikle buna dikkat etmek son derece önemlidir. Günde yarım saat de olsa çocuğun sadece kendisine ait olduğunu bildiği, dolu dolu samimi bir paylaşım olmasına dikkat ederek özel bir zaman geçirmek sorun oluşmasına engel olur, var olan sorunları da hafifletir.

Devamını şu linkten okuyabilirsiniz.

1 Yorum

Yorum Bırak